Giai đoạn con chuẩn bị lên đại học là lúc mọi quyết định giáo dục của mười năm trước hiện ra. Nó cũng là giai đoạn mà việc chuẩn bị phải bắt đầu sớm hơn khoảng hai năm so với hầu hết gia đình nghĩ.
Câu quyết định: con xét tuyển với tư cách gì
Câu hỏi đầu tiên và nó ảnh hưởng tới mọi thứ khác.
Ở nhiều nước, điều kiện xét tuyển và mức học phí khác nhau giữa thí sinh trong nước và thí sinh quốc tế. Tư cách của con phụ thuộc vào quốc tịch, tình trạng cư trú, và đôi khi vào việc con đã cư trú ở đó bao lâu.
Ba việc phải hỏi, và hỏi từng trường vì quy định khác nhau:
Con thuộc nhóm nào theo tiêu chí của nơi xét tuyển?
Có điều kiện về thời gian cư trú không? Một số nơi yêu cầu đã cư trú một số năm ngay trước khi nhập học — và điều này ảnh hưởng tới kế hoạch của cả gia đình, không chỉ của con.
Quốc tịch thứ hai của con có giúp gì không? Nếu con mang quốc tịch nước đó, điều kiện có thể khác hẳn — và đây là chỗ mà những việc làm từ khi con còn nhỏ, như đăng ký quốc tịch, cho kết quả.
Mốc thời gian
Tính ngược từ ngày nhập học.
Hai năm trước: xác định các nước và loại chương trình con quan tâm; kiểm tư cách xét tuyển ở từng nơi; kiểm xem hệ con đang học có đáp ứng điều kiện đầu vào không.
Mười tám tháng trước: nếu thiếu điều kiện gì — môn học, chứng chỉ ngôn ngữ, kỳ thi chuẩn hoá — thì đây là lúc còn kịp bổ sung.
Một năm trước: chuẩn bị hồ sơ; xin thư giới thiệu; làm bản dịch và hợp pháp hoá nếu cần.
Trong năm nộp: theo dõi hạn của từng nơi, vì hạn ở các nước lệch nhau rất nhiều.
Mốc quan trọng nhất là mốc mười tám tháng — vì sau đó thì việc thiếu một điều kiện không còn sửa được.
Hồ sơ thường cần
Phần lớn lấy từ bộ hồ sơ học tập đã gom nhiều năm.
Bảng điểm và bằng cấp cuối cấp, kèm bản dịch và hợp pháp hoá nếu cần.
Chứng chỉ ngôn ngữ nếu chương trình yêu cầu — kiểm hạn hiệu lực của chứng chỉ so với ngày nhập học.
Thư giới thiệu — xin sớm, khi giáo viên còn nhớ rõ con.
Giấy tờ chứng minh tư cách — quốc tịch, cư trú, và thời gian cư trú nếu được yêu cầu.
Và hồ sơ tài chính nếu con nộp diện quốc tế hoặc xin học bổng.
Nếu con học một hệ mà nước con muốn học tiếp không quen
Tình huống rất phổ biến với gia đình đã chuyển vài lần.
Hỏi thẳng nơi xét tuyển xem họ đánh giá hệ đó thế nào, và có yêu cầu bổ sung gì.
Hỏi về năm dự bị hoặc chương trình chuyển tiếp — nhiều nơi có, và nó là cầu nối hợp lý chứ không phải một năm mất.
Chuẩn bị mô tả chương trình học để nơi xét tuyển hiểu con đã học gì.
Và đừng để con tự xoay một mình. Đây là giai đoạn mà việc cha mẹ hỏi giúp phần thủ tục để con tập trung vào việc học là phân công hợp lý.
Quyết định là của con
Phần khép lại chuyên mục, và nó quan trọng hơn mọi thủ tục.
Đứa trẻ lớn lên qua nhiều nước thường có nhiều lựa chọn hơn và cũng khó chọn hơn. Con có thể thuộc về vài nơi và không hoàn toàn thuộc về nơi nào — điều này là bình thường và không phải điều cần sửa.
Việc của cha mẹ là giữ cho các cánh cửa mở — quốc tịch, hồ sơ, ngôn ngữ, giấy tờ — rồi để con chọn cửa nào.
Nghe điều con muốn, kể cả khi nó khác điều bạn hình dung. Con là người sẽ sống với lựa chọn đó.
Và nhắc con rằng lựa chọn này không phải vĩnh viễn. Học ở một nước không có nghĩa là ở đó mãi — chính gia đình bạn là bằng chứng cho điều đó.
Câu quan trọng nhất khi con chuẩn bị vào đại học ở nước ngoài là gì?
Con xét tuyển với tư cách gì — trong nước hay quốc tế. Tư cách phụ thuộc vào quốc tịch, tình trạng cư trú và đôi khi cả thời gian đã cư trú, và nó ảnh hưởng tới cả điều kiện lẫn học phí.
Nên bắt đầu chuẩn bị từ khi nào?
Khoảng hai năm trước ngày nhập học. Mốc quan trọng nhất là mười tám tháng trước — sau đó thì việc thiếu một điều kiện như môn học, chứng chỉ ngôn ngữ hay kỳ thi chuẩn hoá không còn sửa được.
Con học hệ mà nơi xét tuyển không quen thì sao?
Hỏi thẳng nơi xét tuyển xem họ đánh giá hệ đó thế nào và cần bổ sung gì, hỏi về năm dự bị hoặc chương trình chuyển tiếp, và chuẩn bị mô tả chương trình học để họ hiểu con đã học gì.
Vai trò của cha mẹ trong quyết định này là gì?
Giữ cho các cánh cửa mở — quốc tịch, hồ sơ, ngôn ngữ, giấy tờ — rồi để con chọn. Đứa trẻ lớn lên qua nhiều nước thường có nhiều lựa chọn hơn và cũng khó chọn hơn, và con là người sẽ sống với lựa chọn đó.
