Người sống ở một nước không cần đếm ngày. Người sống ở nhiều nước thì có vài ngưỡng cùng chạy một lúc — thuộc vài hệ thống khác nhau, với cách đếm khác nhau, và chúng không nói chuyện với nhau. Vượt một ngưỡng mà không biết là chuyện xảy ra thường xuyên.
Bốn loại ngưỡng cùng chạy
Chúng độc lập với nhau, nên phải theo dõi riêng.
Ngưỡng giữ tư cách cư trú. Nhiều loại thẻ cư trú có yêu cầu về hiện diện thực tế — vắng mặt quá lâu thì tư cách có thể bị ảnh hưởng. Đây là ngưỡng có hậu quả nặng nhất.
Ngưỡng được phép ở của người nhập cảnh không cần thị thực hoặc có thị thực ngắn hạn. Thường tính theo số ngày trong một khoảng thời gian trượt, và cách tính này dễ nhầm nhất.
Ngưỡng cư trú thuế. Đã nói ở chuyên mục thuế của site này — cùng dữ liệu nhưng khác mục đích và có thể khác cách đếm.
Ngưỡng tích luỹ cho một quyền nào đó. Đủ số năm cư trú để xin thường trú hoặc để đủ điều kiện nào đó — ở đây bạn cần đủ ngày chứ không phải dưới ngày, nên gián đoạn mới là rủi ro.
Vì sao chúng không thay thế nhau
Ba điểm khác biệt khiến bạn không thể dùng một phép đếm cho tất cả.
Khác về khoảng thời gian. Có ngưỡng tính theo năm dương lịch, có ngưỡng tính theo một khoảng trượt, có ngưỡng tính theo giai đoạn hiệu lực của giấy tờ.
Khác về cách đếm ngày. Ngày đến và ngày đi có được tính không, ngày quá cảnh có tính không — mỗi quy định một kiểu.
Khác về chiều. Có ngưỡng bạn phải ở dưới, có ngưỡng bạn phải đạt trên. Nhầm chiều là nhầm cả kế hoạch.
Vì vậy nguyên tắc của chuyên mục: ghi dữ liệu thô một lần, rồi tính nhiều cách. Bạn ghi ngày đến và ngày đi; các phép tính khác nhau đều dựa trên cùng dữ liệu đó.
Hậu quả khi vượt mà không biết
Nói thẳng để thấy vì sao việc này đáng làm.
Với tư cách cư trú: có thể bị coi là không còn đáp ứng điều kiện, và việc khôi phục thường khó hơn nhiều so với việc giữ.
Với thời gian được phép ở: ở quá hạn có hệ quả kéo dài tới những lần nhập cảnh sau, ở nước đó và đôi khi ở cả khu vực.
Với ngưỡng tích luỹ: một giai đoạn gián đoạn có thể làm đồng hồ chạy lại từ đầu — mất nhiều năm chỉ vì một chuyến đi dài không được tính.
Và với thuế: phát sinh nghĩa vụ ở nơi bạn không dự tính, thường phát hiện muộn.
Điểm chung: tất cả đều phòng được bằng việc biết trước, và gần như không sửa được sau khi đã vượt.
Ba hiểu lầm phổ biến
Chúng làm người ta yên tâm sai chỗ.
"Tôi có quốc tịch nước đó nên không phải đếm." Đúng với quyền nhập cảnh và cư trú của chính bạn, nhưng không đúng với các ngưỡng khác — ngưỡng cư trú thuế và ngưỡng tích luỹ vẫn chạy bất kể bạn mang quốc tịch nào.
"Tôi vẫn còn thẻ cư trú hợp lệ nên không sao." Thẻ còn hạn và điều kiện được giữ tư cách là hai chuyện khác nhau. Có tư cách đòi hiện diện thực tế, và thẻ trong ví không nói gì về điều đó.
"Tôi ở dưới ngưỡng ở mọi nước nên an toàn." Không ở đủ ngưỡng ở đâu có thể tạo ra rắc rối riêng — không giữ được tư cách ở nơi nào, và câu hỏi cư trú thuế vẫn phải trả lời bằng các tiêu chí khác.
Ai cần đếm kỹ nhất
Bốn nhóm.
Người có thẻ cư trú nhưng làm việc hoặc chăm sóc gia đình ở nước khác. Nhóm này hay vượt ngưỡng vắng mặt mà không nhận ra.
Người đang tích luỹ thời gian cho một tư cách dài hạn hơn.
Người qua lại thường xuyên giữa hai nước, không ở hẳn đâu.
Và người chăm sóc người thân ở xa — vì những chuyến đi kiểu này thường dài, gấp, và không nằm trong kế hoạch.
Bắt đầu từ đâu
Ba việc, làm trong một buổi.
Liệt kê các tư cách bạn đang giữ ở từng nước và hỏi từng nơi: tư cách này có yêu cầu gì về hiện diện không.
Ghi các ngưỡng vào một chỗ, kèm cách tính và khoảng thời gian áp dụng.
Bắt đầu ghi ngày từ hôm nay. Dữ liệu quá khứ có thể dựng lại một phần từ hộ chiếu và vé, nhưng dữ liệu từ nay trở đi thì chỉ cần một phút mỗi chuyến — và bài cuối chuyên mục nói cách dựng bảng.
Vì sao người sống nhiều nước phải đếm ngày?
Vì có vài ngưỡng cùng chạy một lúc thuộc các hệ thống khác nhau: ngưỡng giữ tư cách cư trú, ngưỡng được phép ở, ngưỡng cư trú thuế, và ngưỡng tích luỹ cho một quyền nào đó.
Các ngưỡng có dùng chung một phép đếm không?
Không. Chúng khác về khoảng thời gian tính, khác về cách đếm ngày đến và ngày đi, và khác cả về chiều — có ngưỡng bạn phải ở dưới, có ngưỡng phải đạt trên.
Vượt ngưỡng mà không biết thì sao?
Tuỳ loại: có thể bị coi là không còn đáp ứng điều kiện cư trú, ở quá hạn có hệ quả tới những lần nhập cảnh sau, hoặc một giai đoạn gián đoạn làm đồng hồ tích luỹ chạy lại từ đầu.
Nên bắt đầu thế nào?
Liệt kê các tư cách đang giữ ở từng nước và hỏi từng nơi về yêu cầu hiện diện, ghi các ngưỡng kèm cách tính vào một chỗ, và bắt đầu ghi ngày từ hôm nay.