Năm bạn chuyển nước là năm rắc rối nhất về thuế — vì trong cùng một năm, bạn có thể là người cư trú thuế ở nước này cho nửa đầu và ở nước kia cho nửa sau. Nhưng nó cũng là năm dễ làm đúng nhất, nếu chuẩn bị trước khi rời đi.
Năm bị chia hoạt động thế nào
Nguyên tắc chung; cách áp dụng cụ thể phải hỏi cả hai nước.
Nhiều hệ thống cho phép chia năm thành hai phần với hai tình trạng cư trú khác nhau, và bạn khai theo tình trạng của từng phần.
Một số hệ thống không chia — bạn hoặc là cư trú cả năm, hoặc không, theo tiêu chí của năm đó. Với những nơi này, thời điểm chuyển trong năm có thể ảnh hưởng đáng kể.
Ngày chia không phải lúc nào cũng là ngày bay. Có nơi tính theo ngày đăng ký hoặc huỷ đăng ký cư trú, có nơi theo ngày bắt đầu công việc mới, có nơi theo tiêu chí thực tế.
Vì vậy câu hỏi đầu tiên cho cả hai nước là: "Nước này có cơ chế chia năm không, và nếu có thì tính ngày chia theo gì?"
Việc phải làm ở nước cũ trước khi đi
Làm khi còn ở đó — từ xa mọi thứ đều khó hơn.
Hỏi cơ quan thuế về thủ tục khi chấm dứt cư trú. Nhiều nơi có thông báo hoặc tờ khai riêng cho tình huống này.
Hỏi về nghĩa vụ còn lại — khai cho phần năm đã ở, các khoản chưa quyết toán, và các nghĩa vụ tiếp diễn nếu bạn còn tài sản ở đó.
Xin giấy chứng nhận cư trú thuế cho giai đoạn bạn đã cư trú. Nước mới có thể cần nó.
Xin xác nhận thuế đã nộp trong năm, vì đây là căn cứ để tránh nộp hai lần.
Để lại địa chỉ liên lạc. Thông báo từ cơ quan thuế thường tới sau khi bạn đã đi, và không nhận được không có nghĩa là không có nghĩa vụ.
Việc phải làm ở nước mới
Trong những tháng đầu.
Đăng ký với cơ quan thuế nếu nước đó yêu cầu, và lấy mã số thuế.
Hỏi từ ngày nào bạn được coi là cư trú thuế ở đó — câu này phải khớp với câu tương ứng ở nước cũ, và nếu hai câu trả lời chồng lấn thì bài về hai nước cùng nhận áp dụng.
Hỏi về nghĩa vụ khai thu nhập phát sinh ở nước ngoài trong phần năm bạn đã là cư trú.
Hỏi về nghĩa vụ khai tài khoản và tài sản ở nước ngoài — nhiều nơi có, và năm đầu tiên là năm hay bị bỏ sót nhất.
Hồ sơ cần gom cho năm đó
Gom trong năm, đừng dựng lại vào năm sau.
Bảng số ngày ở từng nước, chi tiết tới ngày.
Ngày huỷ đăng ký cư trú ở nước cũ và ngày đăng ký ở nước mới, có giấy tờ.
Toàn bộ chứng từ thu nhập của cả năm, ở cả hai nước, kèm chứng từ thuế đã bị khấu trừ.
Hợp đồng lao động cũ và mới, ghi rõ ngày bắt đầu và kết thúc.
Chứng từ chuyển tiền lớn — chuyển tiền tiết kiệm sang nước mới, bán tài sản ở nước cũ.
Nếu bạn qua lại nhiều lần thay vì chuyển hẳn
Hoàn cảnh ngày càng phổ biến và khó hơn chuyển hẳn.
Không có một ngày chuyển rõ ràng, nên khái niệm chia năm khó áp dụng. Việc xác định cư trú thuế quay về các tiêu chí ở bài đầu chuyên mục.
Bảng số ngày trở thành tài liệu quan trọng nhất. Với người qua lại nhiều lần, đây gần như là bằng chứng duy nhất về tình trạng thực tế của mình.
Nên hỏi lại mỗi năm, vì kết luận của năm nay không tự động đúng cho năm sau khi nhịp đi lại thay đổi.
Và nên chủ động về nhịp đi lại nếu bạn có thể chọn: biết ngưỡng của từng nước giúp sắp xếp lịch một cách có ý thức, thay vì phát hiện hệ quả vào cuối năm.
Ba việc nên tránh trong năm chuyển
Đừng giả định nghĩa vụ ở nước cũ chấm dứt khi bạn lên máy bay. Nó chấm dứt theo quy định, và thường có phần việc phải hoàn tất sau đó.
Đừng bỏ qua tờ khai năm cuối ở nước cũ. Đây là thứ hay bị quên nhất và cũng hay quay lại nhất — đặc biệt nếu bạn còn tài sản hoặc có ý định quay lại.
Đừng làm các giao dịch lớn ngay trong năm chuyển mà chưa hỏi. Bán nhà, rút quỹ hưu trí, nhận một khoản lớn — thời điểm của những giao dịch này trong năm chuyển có thể ảnh hưởng đáng kể tới nghĩa vụ. Hỏi trước khi làm chứ không phải sau.
Năm chuyển nước thì khai thuế thế nào?
Nhiều hệ thống cho chia năm thành hai phần với hai tình trạng cư trú, nhưng một số thì không. Câu hỏi đầu tiên cho cả hai nước là: nước này có cơ chế chia năm không, và tính ngày chia theo gì.
Trước khi rời nước cũ nên làm gì về thuế?
Hỏi cơ quan thuế về thủ tục khi chấm dứt cư trú và nghĩa vụ còn lại, xin giấy chứng nhận cư trú thuế cho giai đoạn đã ở, xin xác nhận thuế đã nộp, và để lại địa chỉ liên lạc.
Ở nước mới cần hỏi gì?
Từ ngày nào bạn được coi là cư trú thuế ở đó, nghĩa vụ khai thu nhập phát sinh ở nước ngoài, và nghĩa vụ khai tài khoản cùng tài sản ở nước ngoài — năm đầu tiên là năm hay bị bỏ sót nhất.
Có nên làm giao dịch lớn trong năm chuyển không?
Nên hỏi trước. Bán nhà, rút quỹ hưu trí hay nhận một khoản lớn trong năm chuyển có thể chịu quy tắc khác tuỳ thời điểm — hỏi trước khi làm chứ không phải sau.
